ZENDBRIEF 43: DILEXI TE — FRANS KERKLAAN
Woensdag 28 oktober 2026
De zorg voor de armen is een kerntaak van de kerk en van de gelovigen. Zij is gefundeerd in het evangelie en is altijd een wezenlijk deel geweest van de traditie van de kerk. Dit is de boodschap van de apostolische exhortatie Dilexi te, die paus Leo XIV ruim een jaar geleden ondertekende. Een exhortatie is een officiële brief van de paus aan de kerk, bedoeld om de gelovigen aan te moedigen. De naam dilexi te is ontleend aan het Bijbelboek van de Apocalyps en betekent ‘Ik heb u liefgehad’ (Apoc. 3,9). Het is bijzonder dat deze exhortatie een co-productie is. De paus ondertekende Dilexi te op 4 oktober, de feestdag van Sint-Franciscus. Dat is een verwijzing naar zijn voorganger, paus Franciscus, die zich tijdens de laatste maanden voor zijn dood al intensief met deze brief bezighield.
God heeft een voorkeur voor de armen en ook de kerk zou een besliste en radicale keuze ten gunste van de zwaksten moeten maken. Dit is een belangrijke gedachte in Dilexi te. Die keuze zou niet alleen gemaakt moeten worden uit medemenselijkheid. Juist in de armen en in de lijdende mens zouden de gelovigen Christus moeten herkennen. Die keus voor de armen fundeert de paus met verhalen uit het Oude en Nieuwe Testament: van God, die het volk Israël bevrijdt uit de slavernij van Egypte, tot Christus, die geboren wordt in de stal van Bethlehem.
De paus citeert uitgebreid de kerkvaders en niet minder dan drieëndertig heiligen komen langs, zoals de heilige Laurentius. Deze diaken uit de derde eeuw is ons bekend als patroonheilige van het bisdom Rotterdam. Toen hij door de Romeinse autoriteiten werd gedwongen de schatten van de kerk te overhandigen, kwam hij tot verbazing van de machthebbers aan met de armen van de stad. Van onze tijd is de heilige moeder Teresa met haar werk onder de armen van Calcutta. De paus beschrijft ook de sociale leer van de kerk. Dat is niet verwonderlijk. Met de keuze van ‘Leo’ als zijn pausnaam gaf hij aan te willen staan in de lijn van paus Leo XIII en diens beroemde encycliek Rerum novarum (Over de nieuwe dingen) uit 1891
Dilexi te bevat veel mooie gedachten die de moeite van het overdenken waard zijn. Zo vond ik het boeiend om in het vierde hoofdstuk te lezen hoe de kerk nadenkt over bezit. De paus constateert dat er een onevenwichtigheid is in het economisch model dat wij hanteren. De inkomsten van weinigen groeien exponentieel, terwijl de inkomsten van de meerderheid daar steeds verder bij achterblijven. Anders gezegd: waarom krijgen sommigen exorbitante bonussen, terwijl anderen met twee banen niet kunnen rondkomen? Daar zullen we wat aan moeten doen. De exhortatie neemt hier duidelijk afstand van. We kunnen niet wachten tot “… de onzichtbare krachten van de markt alles oplossen”. De paus zet hiertegenover dat de aardse goederen een universele bestemming hebben. God heeft de aarde bestemd voor het gebruik van alle mensen en volkeren. Dat betekent niet dat er geen privébezit meer is, maar wel dat dit begrensd is, omdat alle mensen recht hebben op een deel dat voldoende is voor henzelf en hun gezin. De consequentie hiervan kan zijn dat in geval van uiterste nood diefstal gerechtvaardigd is. Dat is een bekend geluid voor wie oud genoeg is om zich de ophef in 1996 rond bisschop Muskens te herinneren. Hij zei dat iemand die door honger gedreven een brood steelt, geen zonde begaat.
Dilexi te biedt veel inspirerende gedachten en is de moeite waard om te lezen. Het stelt ons de vraag hoe we als kerkgemeenschap in deze maatschappij willen staan, maar ook hoe wij als individu willen omgaan met de minderbedeelde medemens. Kunnen we God zien in de ogen van de ander? Zien we in ieder een waardevol mens? Aan het einde van dilexi te richt de paus zich tot ons als gelovigen: “Door jouw werk, jouw inzet om onrechtvaardige sociale structuren te veranderen of jouw eenvoudige gebaar van nabijheid, kunnen de armen beseffen dat Jezus’ woorden tot ieder van hen persoonlijk zijn gericht: dilexi te – Ik heb je liefgehad.”
Met hartelijke groet — Frans Kerklaan
Dilexi te is te bestellen via de website van rkkerk.nl — De inhoud ervan sluit naadloos aan bij de Caritas Actie en Actie Onderdak die onlangs van start zijn gegaan; zie de berichten hieronder.
ACTIE ONDERDAK
De Raad van Kerken nam vorige week het initiatief tot de Actie Onderdak. En dit trok de aandacht in de media. Hoe doen we dat als parochie in Leiden e.o.?
De eerste keer dat we iets dergelijks ondernamen was in september tot november 2022. Toen was er sprake van noodopvang van asielzoekers vanwege gebrek aan capaciteit in Ter Apel. Die actie werd gedaan door ons als parochie in samenwerking met De Bakkerij. Tal van vrijwilligers waarborgden de veiligheid en hielpen de mensen die we opvingen in de toen tijdelijk leeg staande Maria Middelares, die in afwachting was van een grote renovatie.
Nu willen de kerken opvang bieden aan statushouders die nog geen woning hebben in de gemeente waar zij aan gealloceerd zijn. Dit heeft natuurlijk alles van doen met de woningnood in grote delen van Nederland. Door tijdelijk onderdak te bieden hoopt men de doorstroming te bevorderen.
Als parochie zouden wij graag meedoen maar we zijn ‘uitverkocht’. We hebben immers al weer geruime tijd asielzoekersopvang in de voormalig Antoniuskerk. En dat hebben we de afgelopen jaren bij herhaling gedaan. Hierbij stellen we de ruimte tegen vergoeding ter beschikking aan het COA. Zoals u in de media heeft kunnen lezen, wordt deze samenwerking opnieuw verlengd. Overigens kloppen sommige details niet in de berichten in de media. Daar zijn we nog mee bezig met de diverse partijen die hierbij betrokken zijn zoals de Gemeente Leiden, de koper van het Antoniuscomplex en het COA. Als parochiebestuur vinden we het ook belangrijk hoe de buurt rondom de Antonius met de opvang omgaat. Wat het laatste betreft verloopt dat goed. Het is natuurlijk nogal wat als 70 mensen in stapelbedden tijdelijk in de buurt komen wonen. Maar complimenten aan de asielzoekers, het COA en de buurt. Er is nauwelijks overlast ondervonden. Wel wordt er nu gewerkt aan een plan om de omstandigheden te verbeteren omdat er nog een flink aantal maanden van deze lokatie gebruik gemaakt gaat worden.
Onderdeel van het Antoniuscomplex is ook de pastorie. Op de bovenverdieping bevinden zich twee woningen. Via de Bakkerij en via Stichting De Binnenvest zijn deze woningen ter beschikking gesteld aan gezinnen waarvoor het nodig was om onderdak te vinden. Ook de andere appartementen in onze pastorieën zijn allemaal verhuurd. Daarom is onze parochie momenteel niet in staat om nog extra ruimte te bieden als onderdeel van de Actie Onderdak.
Namens het parochiebestuur — Jan van Trigt, vicevoorzitter
EVELYNE VERHEGGEN SCHRIJFT OVER KATHOLIEKE PATRICIËRSFAMILIE VAN VELDEN
Eerder deze maand verscheen in het Jaarboek De Zeventiende Eeuw 2026 een bijdrage van Evelyne Verheggen getiteld ‘Het Leidse geslacht Van Velden. Een katholieke patriciërsfamilie‘ (pag. 41-56). Zij belicht onder meer de lotgevallen van een oudoom en achterneef uit dit geslacht — beiden priesters in een tijd dat de calvinistische overheid katholieken als tweederangs burgers beschouwde en alleen na betaling van recognitiegelden (smeergeld) toestond om in schuilkerken samen te komen. Pastoor Pauwels van Velden (ca. 1550-1635) legateerde zijn vermogen voor de bouw van een katholiek hofje voor weduwen of maagden, het Sint-Salvatorshof aan de Steenstraat (zie foto).
Martinus van Velden (1603-1639), in 1635 benoemd tot pastoor van Stompwijk en naburige dorpen, werd vier jaar later tijdens het opdragen van de mis in Middelburg bij Reeuwijk door schout Nicolaas Vermeyde met een zwaard op zijn hoofd geslagen. Toen hij na enkele weken aan zijn verwonding overleed werd hij door katholieken in heel de Republiek als martelaar vereerd. De geschilderde memorietafel met scènes van Maertens martelaarschap, nog steeds hangend in de H. Laurentiuskerk te Stompwijk, legt hiervan getuigenis af. Het schilderij werd ook afgebeeld in het Leidsch Dagblad van 26 oktober, als illustratie bij een vraaggesprek van Ruurd Kok met kunsthistorica Evelyne Verheggen en Marianne Turk, gebedsleider van de Laurentiuskerk.
SCHRIFTLEZINGEN
1 november 2026 – Allerheiligen: Openbaring 7,2-4.9-14 – 1 Johannes 3,1-3 – Matteüs 5,1-12a
Op zaterdag 31 oktober is er een eucharistieviering in de Sint-Janskerk, (Zoeterwoude-Dorp), waarin pastoor Jeroen Smith voorgaat. Met zang van het parochiekoor. Aanvang: 19:00 uur. — Deze viering is ook online te volgen via kerkdienstgemist.nl
Op zondag 1 november (Allerheiligen) is er een eucharistieviering in de Goede-Herderkerk (Zoeterwoude-Rijndijk), waarin kapelaan Daan Huntjens voorgaat. Met zang van het dames- en herenkoor o.l.v. Ans Bulles; organist Jorge Silva. Aanvang: 9:30 uur. — Deze viering is ook online te volgen via kerkdienstgemist.nl — Gebruik hierbij de orde van dienst (pdf).
Op zondag 1 november (Allerheiligen) is er een viering van woord en gebed in de H. Laurentiuskerk (Stompwijk). Voorganger: Marianne Turk. Met zang van het EMS-koor. Aanvang: 11:00 uur
ALLERZIELEN
Op zondag 1 november is er ’s middags een gedachtenisviering in de Sint-Janskerk (Zoeterwoude-Dorp). Voorganger: Margreet Onderwater. Met zang van het parochiekoor. Ook online te volgen via kerkdienstgemist.nl — Aanvang: 13:30 uur. Aansluitend vanaf 14:30-16:30 uur zegening van de graven
Op maandag 2 november is er ’s avonds een gedachtenisviering in de Laurentiuskerk. Voorganger: Marianne Turk. Met zang van het parochiekoor. Aanvang: 19:00 uur
Op maandag 2 november is er ’s avonds een gedachtenisviering in de Goede-Herderkerk (Zoeterwoude-Rijndijk). Voorgangers: Jeaneke van der Hulst en Frans Kerklaan. Met zang van het dames- en herenkoor o.l.v. Ans Bulles; organist: Jorge Silva. Deze viering is ook online te volgen via kerkdienstgemist.nl — Aanvang: 19:30 uur. Aansluitend zegening van de graven.
INTENTIES
Parochiekern Sint Jan: Voor de weldoeners en armen in de parochie namens PCI. — (Allerheiligen) Wim van Veen en overleden familie, Wilma Veldhuyzen-Rietveld, Ria van Es-Berk — (Allerzielen) Ria van Es-Berk, Wilma Veldhuyzen-Rietveld, Ria de Rooij, Wim van Veen en overleden familie.
Parochiekern De Goede Herder: Voor alle parochianen die ziek zijn: thuis, in de ziekenhuizen en verpleeghuizen. — (Allerheiligen) Wij herdenken degenen die ons eerder zijn voorgegaan. Met name noemen wij: Louis van Diepen, Frank Zuure, Hein Klein, Cock Hockx-van der Drift, Ton Choufoer, Jan Mooren, Ton van Kempen, Theo Jaspers, Jan van der Ploeg, Piet Dooijenburgh, Frans, Lex en Karin Winkelhuis, overleden familie Bruines-Kortekaas, Jos van Daal, Hans Boers, Bertie Hoogenboom, Lina en Frits Labordus, Job Vlasveld, Irene Kroon-Plug. — (Allerzielen) Frank Zuure, Doortje en Joop Vervoorn, René van der Werf, Annie en Dick van der Hulst, Lies en Adriaan Vreeburg, Wim en Inge van Leeuwen, Koos, Corry, Jan, Toos, en Corry Mooijman, Sacha, Gonny, Nel en Jan Zandbergen, overleden ouders Bulles-Stoffels, overleden ouders Bouwman-Windt.
Parochiekern H. Laurentius: Voor de weldoeners en armen in de parochie. — (Allerheiligen) Voor Piet van de Arend, Jaap Warmerdam, Jan van Nierop, Adrie van Nierop-Dobbe, Paul en Nelly Ammerlaan-Overgauw, Joop Hilgersom, overleden familie De Jong-Van de Poel, Kees van Dijk, Aad van Dijk, Willem van Dijk, Gerard Daleman, Riet van Santen-van Bohemen, Trees van Santen-van Santen, Kees Overdevest, Margret van der Helm-van Rhijn, Kees van den Bos, Martijn van Rijn, Ria van Dijk-Ballering, Bram Scholtes, Bert Vieveen.
COLLECTE
Volgt u de vieringen vanuit huis, via kerkdienstgemist.nl? Als bijdrage aan de collecte kunt u digitaal een bedrag overmaken. Zie hieronder bij ‘Parochiekernen Regio-Oost’.
Bij voorbaat hartelijk dank!
PAROCHIEKERNEN REGIO OOST
Informatie over de weekendvieringen van regio oost kunt u altijd vinden in de AGENDA
DE GOEDE HERDER (Zoeterwoude-Rijndijk)
Maandag 1 november: Allerzielen in het Licht — Gedachtenisviering; aanvang 19:30 uur. Wij herdenken de parochianen die het afgelopen jaar zijn overleden: in 2025: Wilhelmus Jacobus van Vliet (8 oktober), Cornelia Maria van Santen (14 oktober), Agnes Overboom (17 november), Nel van Rijn-van Es (4 december), Irene Kroon-Vlug (9 december); in 2026: Rob Hogenelst (14 februari), Cock Hockx-van der Drift (21 februari), Henny Rump-Wijnen (17 maart), Aad van Rijn (10 april), Josefus Marcellus Maria Kocken (18 april), Job Vlasveld (1 mei), Hein Klein (1 mei), Arnold Bruines (4 mei), Paul de Vries (13 mei), Antoon Ruiter (16 juni), Frans Bokelmann (1 juli), Geertje L’Ami (6-07-2026). — En tevens gedenken we al onze eigen dierbare overledenen. — Woensdag 4 november is er ’s ochtends in de Mariakapel een viering van woord en gebed, waarin Machteld Duijn voorgaat; aanvang: 10:00 uur. Aansluitend koffiedrinken in de Herdershof. — Het secretariaat is geopend op maandag, woensdag en vrijdag van 9:00-12:00 uur. Tijdens deze dagdelen kunt u bij het Maria-altaar in de kerk ook een kaarsje opsteken. — Voor meer informatie: raadpleeg de nieuwsbrief d.d. 18 oktober (pdf) en de parochiekernpagina op de website.
Herinrichting Begraafplaats Hoge Rijndijk — Wellicht hebt u al gezien dat er de afgelopen weken werkzaamheden hebben plaatsgevonden op de begraafplaats achter de Goede-Herderkerk. In samenwerking met Limes Landschapsadvies en Ada Wille, begraafplaatsarchitectuur heeft het Bestuur van de Begraafplaats een mooi plan ontwikkeld voor het vergroenen en toekomstbestendig maken van de Begraafplaats. Voor de urnenmuur is nieuwe bestrating aangelegd en er komt een urnentuin, waar urnen ingegraven kunnen worden, afgedekt met een mooi glasplaatje waarin de naam van de overledene gegraveerd is. Ook komt er een speciaal ontworpen glazen as-verstrooischaal met een achterwand waaraan naamplaatjes van de overledenen bevestigd kunnen worden. Daaromheen en op de lege plekken worden nieuwe vaste planten en bloeiende heesters geplant om de Begraafplaats nog meer te vergroenen. In de tweede fase zullen ook de paden vernieuwd gaan worden. Er wordt aan gewerkt om dit vóór Allerzielen netjes te hebben. Dus laat u met Allerzielen verrassen door de fraai heringerichte begraafplaats In het Licht! — Namens het bestuur, Ellen Harteveld, voorzitter.
Caritas Actie — Van 24 oktober tot 22 november wordt in onze Parochie HH. Petrus en Paulus aandacht geschonken aan de Caritas. Caritas is de derde pijler van ons geloof, want naast vieren en leren moeten we ook ‘omzien naar de ander’. Oftewel: dienen. De Parochiële Caritas Instelling en het Parochieel Diaconaal Beraad hebben indertijd toegezegd om Stichting De Groentedeler voor vier jaar te steunen, zodat zij een goede basis hebben om de klanten van de Voedselbank van verse groenten te voorzien. Dit jaar zullen ze nog een beroep op ons doen. Wat kunnen wij doen? Wordt donateur of vrijwilligerI Op de nieuwe flyer kunt u lezen hoe u zich aanmeldt. In deze periode hangt ook de banner van Caritas Actie bij de ingang van de kerk. Wij hopen dat u daarmee herinnerd wordt aan onze roeping om diaconie in praktijk te brengen: in liefde omzien naar elkaar. — Werkgroep MOV/Diaconie “De Goede Herder’.
SINT JAN (Zoeterwoude-Dorp)
De ontmoetingsruimte voor in de kerk is dagelijks open: 11:00-17:00 uur. — Voor meer informatie: raadpleeg de meest recente nieuwsbrief: oktober (pdf) en de parochiekernpagina op de website.
H. LAURENTIUS (Stompwijk)
Digitale collecte: NL49 RABO 0361 5021 68 (t.n.v. HHPP H. Laurentius)
Donderdag 29 oktober, 19:00 uur: Rozenkransgebed; voorganger: Marianne Turk. — Voor meer informatie: raadpleeg de kerkpagina van het weekblad De Dorpsketting (pdf) en de parochiekernpagina op de website. — Het secretariaat is geopend op woensdag en vrijdag van 10:00-12:00; u bent dan welkom met al uw mededelingen of vragen.